جلوگیری از خسارت سرما در باغات هلو

جلوگیری از خسارت سرمای بهاره

سرما طبیعت زمستان است . گیاهان رشد و نمو خود را به خوبی با شرایط طبیعی هماهنگ و سازگار کرده اند ولی بروز هر گونه سرمای بی موقع خسارت های سنگینی به گیاه و تولید میوه وارد می سازد . بروز یخبندان های مقطعی در بهار سرمای دیررس بهاره نامیده می شود زیرا در این موقع طبیعتا زمان سرما سپری شده است و هر گونه سرمای ناگهانی دیررس محسوب می شود . بر عکس خفیف بودن شدت و مدت سرمای بهاره میزان خسارت آن محصول می تواند بسیار سنگین باشد . از همین رو کشاورزاان از زمان های دور سعی در مبارزه با سرمای دیررس بهاره داشته اند . در مراحله ی تمام گل درختان میوه جلوگیری از سقوط دما (حتی یک درجه سانتیگراد) سرنوشت محصول را تغییر می دهد. به همین خاطر مبارزه با سرمای دیررس در خیلی مواقع کاملا اقتصادی و منطقی خواهد بود . شیوه مختلفی برای این منظور وجود دارد که بسته به شرایط و محدودیت های موجود یک یا چند شیوه برای این منظور انتخاب و بکار بسته می شود.

انتخاب محل درست باغ

هوای سرد به دلیل وزن مخصوص بیشتر آن سنگین تر بوده و در سطح زمین جمع می شود. اگر زمین مسطح ویا گود باشد لایه های هوای سرد بر روی هم انباشته شده و موجب سرمازدگی درختان میوه خواهد شد. در صورتیکه اگر محل باغ شیب دار باشد هوای سرد همانند آب در جهت سراشیبی جاری شده و از سطح باغ خارج می شود مگر اینکه مانعی بر سر راه آن قرار گرفته باشد. بهترین و اقتصادی ترین شیوه جلوگیری از سرمای بهاری انتخاب محلی شیب دار برای احداث باغ می باشد.

 گرم کردن باغ

استفاده از مواد قابل اشتعال از هزاران سال پیش برای جلوگیری از سرمازدگی بکار می رود. این شیوه موثرترین روش برای بالا نگهداشتن دمای هوا از درجه حرارت بحرانی می باشد . برای این منظور معمولا از باغی که سوخت آنها از سوخت های فسیلی مانند نفت گاز و سایر سوخت های ارزان قیمت مثل نفت کوره(نفت سیاه) تامین می شود استفاده می گردد.

می توان مخزن هر تک تک این بخاری ها را پر از مواد سوختی کرد و یا از یک شبکه لوله کشی سوخت برای تغذیه آنها استفاده کرد. برای تعیین زمان مناسب برای روشن کردن بخاری ها بهتر است از یک ترموستات آلارم دار استفاده گردد. ترموستات اندکی بالاتر از دمای بحرانی تنظیم می گردد تا با اخطار به موقع فرصت کافی برای روشن کردن بخاری ها کارگران فراهم گردد.

 ایجاد دود

دود مانند بخار آّب قادر است با جذب و حفظ حرارت مانع سردی بیش از حد هوای سطح زمین در اثر تشعشع گردد. لذا بعضی از باغداران در موقع بروز سرمای بهاره با آتش زدن چوب و لاستیک و غیره تلاش می کنند مانع افت دمای هوا به زیر درجه حرارتبحرانی گردند ولی این عمل علاوه بر آلودگی هوای محیط اثر چندانی در کنترل سرما دیررس بهاره ندارد.

آبیاری بارانی

 از خصوصیات آبداشتن گرمای ویژه و گرمای نهان ذوب بالا می باشد . در باغ هایی که مجهز به سیستم آبیاری بارانی باشند از این خواص آب برای جلوگیری از سرمازدگی بهاره استفاده می شود. آبپاشی تاج درختان علاوه بر آزاد سازی حرارت آب با ایجاد پوششی از لایه یخ به عنوان عایق عمل کرده و درجه حرارت جوانه ها را در حدود صفر درجه سنتیگراد حفظ می کند. آبیاری بارانی ممکن است مضراتی نیز داشته باشد. اگر طول دوره یخبندان طولانی گردد لایه های ضخیمی از یخ روی شاخه ها تشکیل می گردد که ممکن است در اثر وزن زیاد باعث شکستگی شاخه ها گردد. علاوه بر این آبپاشی طولانی باعث اشباع خاک می شود. تحقیقات اخیر نشان داده است که آبپاشی متناوب بدون اینکه از میزان اثر آن کاسته شود تا حدی می تواند این مشکلات را رفع نماید . مثلا به طور متناوب دستگاه آبپاش دو دقیقه روشن و خاموش باشد. در هر صورت زمان خاموشی سیستم آبپاشی نباید بیش از 3 دقیقه باشد. آب پاشی قسمت های پایین تاج درختان نیز برای برای جلوگیری از تجمع تودههای یخ بر روی شاخه ها و شکستن آنها کاربرد دارد ولی این روش جوانه های انتهایی را حفاظت نمی کند.

دستگاه های باد ساز

درطول شب زمین توسط تشعشع با طول موج های بلند حرارت خود را از دست داده و هوای مجاور سطح زمین را نیز سرد می کند.

در صورتی که هوا بدون جریان و ساکن باشد لایه های هوای سرد و سنگین روی هم انباشته شده و واژگونی حرارتی ایجاد می شود . بطوری که چندین متر بالاتر از سطح زمین درجه حرارت بیشتر از درجه حرارت سطح زمین خواهد بود . مخلوط کردن و بهم زدن هوای گرم با هوای سرد از سرما زدگی جوانه یا شکوفه درختان میوه جلوگیری خواهد کرد. این روش وقتی که هوا بدون باد و جریان است کاربرد دارد. برای این منظور از دستگاه های بزرگ باد ساز که به وسیله موتور های مکانیکی و یا الکتریکی کار می کنند استفاده می گردد و یک برج باد ساز برای چندین هکتار باغ کفایت می کند . برای باغات بسیار بزرگ می توان از پرواز دادن یک هلی کوپتر در بالای باغ نیز استفاده کرد.

 سایر روش ها

 

بغیر از موارد فوق به روش های دیگری البته به صورت محدود می توان خطرات سرمای بهاره را کاهش داد. آبیاری کف باغ در شب های سرد بویژه با استفاده ار آب چاه که درجه حرارت بالایی دارد کاشت ارقام دیر گل محلول پاشی با تنظیم کننده های رشد برخی ترکیبات روغنی ترکیبات باکتری کش برای از بین بردن جمعیت باکتری ها که می تواند هسته های اولیه یخ را تشکیل دهند از جمله این روش ها می باشند.

اواخر پاییز تا اوایل زمستان محلول پاشی درختان با اتفن و یا اترل در بهضی ارقام هلو تل 15 روز زمان شکوفایی را به تاخیر می اندازد.