مهم‌ترین بیماری‌های گیاه برنج

- بلاست برنج

از مهم‌ترین بیماری‌های برنج، می‌توان به بلاست برنج (Blast) اشاره نمود كه معمولاً به علت انتشار وسیع و تأثیر مخربش در شرایط مناسب، بیماری اصلی برنج به شمار می‌آید كه به عملكرد محصول خسارت قابل توجهی وارد می‌سازد.

علایم اولیه بیماری بلاست به شرایط اقلیمی بستگی دارد. در نواحی معتدل هنگامی که باران‌ها‌ریز و یا بارندگی بصورت خفیف و طولانی ‌باشد، بلاست برنج در مرحله پنجه‌زدن شدید بوده و اغلب بوته‌ها می‌میرند.

بررسی‌های اولیه انجام شده گویای این مطلب می‌باشد كه چنانچه در 5 روز متوالی، رطوبت‌نسبی هوا از 70% بیشتر، دما بین 25 تا 35 درجه سانتی‌گراد و ابرناكی بیشتر از 8/6 باشد، شرایط مساعدی برای طغیان این بیماری فراهم می‌گردد.

بهترین روش مبارزه با این بیماری، ایجاد سیستم پیش‌آگاهی است كه نقش ادارات تحقیقات هواشناسی كشور در مناطق كشت این محصول در این سیستم كاملاً شاخص است. سایر بیماری‌های برنج شامل: لكه قهوه‌ای برنج، بیماری پوسیدگی طوقه، بیماری سوختگی غلاف برگ، بیماری پوسیدگی ساقه و سیاهك برنج در درجات بعدی اهمیت قرار دارند.

با کشتیار بهتر بکاریم: آب و هوا و فعالیت‌های آفات و بیماری های برنج

-بيماري پوسيدگي طوقه يا ژيبرلا (Bakanea):

عامل اين بيماري قارچي بوده كه بيشتر به قسمت‌هاي بالايي طوقه در قسمت غلاف آسيب مي‌رساند. ريشه‌هاي نابجايي در غلاف ايجاد مي‌شود كه جذب مواد را از ريشه مختل نموده و باعث مي‌شود گياه مواد غذايي را به جای خاك از آب جذب نماید، در نتيجه مواد غذايي مورد نياز به گياه نرسيده و پس از زردشدن و پژمردگي، از بين مي‌رود.

از علائم آن مي‌توان به بلندترشدن قد گياه برنج نسبت به گياهان اطراف و لوله‌شدن برگ، زرد شدن ساقه و برگ و همچنین مشاهده ريشه‌هاي نابجا در قسمت‌هاي بالايي طوقه (مخصوصاً در غلاف) اشاره نمود.

براي جلوگيري ازگسترش اين بيماري، از زمين آلوده نبايد اقدام به گرفتن بذر نمود. در خزانه برنج نيز بايد قبل از بذرپاشي، خزانه را ضدعفوني كرد. بهترين راه مبارزه با اين بيماري، ضدعفوني كردن بذور است.

- بیماری لكه قهوه‌اي برنج

اين بيماري سه نوع خسارت وارد مي‌کند:

الف) یک نوع آن بذور آلوده را سياه رنگ و كپك زده نموده که به خوبي جوانه نمي‌زنند.

ب) نوع ديگر خسارت مربوط به آلودگي گياهچه‌ها در خزانه مي‌باشد كه در صورت شدت بيماري، سطح برگي گياهچه‌ها كاهش يافته و سبب ضعف آنها مي‌گردد كه در نتيجه منجر به خسارت عمده مي‌شود.

ج) نوع ديگر نیز خسارت چروك خوردگي و لاغر ماندن دانه‌هاست كه مربوط به ضعف بوته‌ها در اثر آلودگي برگ‌ها و گلوم‌ها بوده كه در نتيجه بذور ارزش چنداني نداشته و در موقع كوبيدن خرد مي‌شوند.

با کشتیار بیشتر بدانیم: توصیه های کوتاه در خصوص مدیریت تغذیه

- بيماري شيت بلايت (سوختگي غلاف):

اين بيماري بيشتر مربوط به ارقام پرپنجه و در تراكم بالا ايجاد مي‌شود. لكه‌ها ابتدا كوچك و به رنگ خاكستري مايل به سبز بوده و به مركز آن بزرگ شده و مايل به خاكستري می‌گردد. اگر شرايط مناسب باشد و اين بيماري به خوشه برسد، می‌تواند خسارات زيادي به محصول وارد نماید. مصرف زياد كود اوره نیز موجب تشديد اين بيماري مي‌گردد.

بيماري‌هاي ويروسي برنج

-كوتولگي زردي (yellow dwarf)

 اين بيماري ابتدا از ژاپن گزارش شده، علائم به صورت كوتولگي، پنجه‌زني زياد و بي‌رنگ شدن برگ‌ها مي‌باشد كه ابتدا برگ‌هاي جوان رنگ پريده تا زرد رنگ مي‌شوند.

اين ويروس توسط زنجرك‌هاي Nephotettix cincticeps، N.impicticeps و N.apicalis انتقال مي‌يابد.

-زردي نوك (Transitory yellowing)

نوك برگ‌هاي مسن ابتدا زرد رنگ شده كه حدود دو تا سه هفته بعد از نشاء‌كاري اتفاق مي‌افتد. بعدا برگ‌ها زرد روشن تا نارنجي مي‌گردد و سپس بوته‌ها كوتوله شده و پنجه‌زني كاهش مي‌يابد. در صورتي كه آلودگي دير هنگام صورت گيرد، علائم مشخص نبوده و بعد از آلودگي برگ‌هاي مسن، باعث خشك‌شدن آن‌ها مي‌شود.

دو گونه زنجرك كه اين ويروس را انتقال مي‌دهند N.apicalis و N.cincticeps هستند.

با کشتیار بیشتر بدانیم: بهداشت و تهویه مناسب تلنبار

-برگ نارنجي (orange leaf)

در این نوع بیماری، بوته‌هاي آلوده كوتاه شده ولي به رنگ زرد طلايي و نارنجي روشن در می‌آیند. آلودگي از برگ‌هاي مسن و از نوك آنها آغاز مي‌شود. برگ‌ها از طول پيچيده‌ و مي‌ميرند.

 گياهچه‌هاي آلوده مرده و پنجه‌زني بوته‌هاي مسن كاهش مي‌يابد و روي آنها خوشه‌اي تشكيل نشده يا خوشه‌ها بدون بذر هستند. زنجرك زيكزاكي Inazuma dorsalis ناقل بيماري است.

بيماري تونگرو(Tungro)

اين بيماري در تايوان متداول بوده و در فيليپين نیز خيلي زيان مي‌رساند. بوته‌هاي آلوده، مختصري كوتوله شده ولي پنجه‌ها ممكن است به تعداد معمول يا مختصري كاهش يابند. ناقل اين بيماري زنجرك سبز Nephotettix umpicticeps مي‌باشد.

علائم این بيماري در ارقام مختلف متفاوت می‌باشد. نوك برگ‌ها زرد تا نارنجي و غالباً به سمت پايين پيشروي مي‌كند. برگ‌هاي جوان در بين رگبرگي حالت موزائيك داشته و لكه‌هاي كوچك زنگ مانند روي برگ‌هاي مسن‌تر ظاهر مي‌شود. اگر آلودگي در جواني انجام شود، محصول خيلي كاهش مي‌يابد.


شاید برای شما مفید باشد:  جدیدترین توصیه های فنی برنج