نقش زنبورعسل در کشاورزی و محيط زيست

زنبور عسل در ايران و بعضی از کشورها  اکثرا به خاطر توليد عسل و  احيانا موم نگهداری می شود و حال آنکه در کشورهای اروپايی و آمريکا بيشتر به خاطر گرده افشانی به عنوان عامل اصلی و استفاده از تولیدات به عنوان عامل فرعی نگهداری می شود. در اکثر گياهان گلدار، گرده افشانی به صورت غيرمستقيم بوده و به وسیله باد، حشرات، انسان و ... تلقيح انجام میگيرد. ثابت شده است که سهم زنبورعسل در اين نوع گرده افشانی بالغ بر ٩٠٪ است. اهميت فرآورده های خارجی کندو (بذر و ميوه) به مراتب بيشتر از ارزش محصولات داخلی کندو (عسل و موم و ...) است. با اين که حشرات گرده افشان زياد هستند ولی حشره ای که می تواند گرده گيری را به حد اعلی و در نهايت کمال انجام دهد، زنبورعسل است.

با کشتیار بیشتر بدانیم: رده بندی جانورشناسی زنبور عسل

طبق تحقيقاتی که انجام گرفته و در نشريات نيز منعکس شده است، کشاورزان و باغداران ٢٥ برابر زنبورداران از طريق گرده افشانی استفاده می کنند (توليدبذروميوه) بدين معنی اگر زنبورداری از چند کلنی ١٠٠٠ ريال عسل و موم استفاده کند، يک باغدار يا کشاورز با استفاده از همان چند کلنی حدود ٢٥٠٠٠ ريال سود خواهدبرد. يکی از امتيازات زنبورعسل نسبت به حشرات گرده افشان ديگر در اين است که به گل وفادار است (ثابت گلی) يعنی وقتی که اولين زنبور از کندو خارج شد و به سوی گلها پرواز کرد و ً مثلا گل زردآلو را انتخاب کرد، تا ميسر باشد در همان پرواز از گل زردآلو استفاده خواهد کرد. به علاوه به محض برگشت به کندو با رقصهای مخصوص زنبورهای ديگر را به آن منطقه هدايت خواهد کرد و اين زنبورها با وجود گل مزبور روی گل ديگری نخواهند نشست و گرده افشانی همان نوع گلها به حد اعلای خود خواهد رسيد. بدين معنی که گرده هر نوع گلی بر روی مادگی همان نوع گل انتقال میيابد، ساير حشرات گرده افشان فاقد اين خاصيت هستند. آزمايشهای متعدد نشان داده است که درختان ميوه به علت چسبناک بودن گرده ها بيش از همه نباتات ديگر نياز به گرده افشانی توسط زنبور عسل دارند. جدول ١ــ١ نتايج تحقيقات دانشمندان را در باغها و مزارع مورد آزمايش در شرايط يکسان نشان میدهد.

با کشتیار بیشتر بدانیم: اهمیت و ارزش پرورش عسل

زنبورعسل نه تنهادرکميت محصولات باغی وزراعی اثر بارزی دارد، بلکه درکيفيت آن نيز به وجه قابل توجهی مؤثر است وازاين جهت است که درکشورهای مترقی همه ساله باغداران وزارعين کندوهای زنبورعسل را اجاره کرده و در باغات و مزارع خود مستقر می کنند. از آنجايی که حفظ بقا و ازدياد نسل اکثر گياهان گلدار به وسيله عمل گرده افشانی صورت می گيرد، اگر ازباروری يک نوع گياه جلوگيری به عمل آيد، گلهای آن گياه هرگز به دانه وميوه تبديل نشده و نسل آن گياه از بين خواهد رفت. با از بين رفتن نسل گياهی در يک منطقه به همان اندازه نيز خاک، پوشش گياهی خود را از دست خواهد داد و در مقابل ريزش باران و وزش باد مقاومت خود را از دست داده و مواد کلوئيدی را که در به هم پيوستن ذرات خاک و همچنين در رشد گياهی مؤثر هستند، شسته و از بين خواهد برد و در نتيجه فرسايش خاک صورت میگيرد. شدت فرساش ً خصوصا در مناطق آب و هوايی خشک مثل ايران سبب می شود که باد نيز اين خاکها را از طرفی به طرف ديگر انتقال دهد و شنهای روان را به وجود آورد.

با کشتیار بهتر بکاریم: لوازم مورد استفاده درزنبورداری

نتيجتا مقدار هوموسی که بايد از آن موادغذايی مورد نياز برای انسان و حيوان توليد شود، از بين خواهدرفت. بنابراين عدم توجه به يک حشره کوچک، میتواند باعث تغييرات ١٨٠ درجه ای محيط زيست و تبديل آن به کوير و شنزارها شود. علاوه بر محسنات فوق، زنبورعسل تنها حشره ای است که پاکيزگی وبهداشت را کاملا رعايت می کند. چون اگر طبيعت زنبور عسل به گونه ای باشد که روی مواد آلوده بنشيند، عوامل ميکروبی گرده گل راکه حاوی مقدرزيادی پروتئين است فاسدکرده وقابليت باروری مادگی را ازدست خواهد داد.


شاید برای شما مفید باشد:  جدید ترین توصیه های فنی زنبورداری