کنترل کیفی پست لارو تولیدی در مراکز تکثیر میگو

در سالهای اخیر بعلت بروز و شیوع بیماریهای میگو، کنترل کیفی پست لاروهای تولیدی از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. به علت ذخیره سازی پست لاروهای ضعیف در استخرهای پرورشی میگو، پرورش دهندگان در نهایت با بازماندگی کم میگوهای پرورشی مواجه شده است فلذا به منظور غلبه بر کاهش درآمدهای اقتصادی ناشی از رشد کم میگو و همچنین کاهش بازماندگی پست لاروهای ذخیره سازی شده در مزارع، بهره گیری از روش های کنترل کیفی پست لاروهای تولیدی مراکز تکثیر را برای سنجش و انتخاب بچه میگو در دستورکار قرار داده اند.

معیارها و ملاک های مورد استفاده برای برآورد تقریبی کیفیت پست لاروهای میگو، همیشه منعکس کننده موفقیت انجام فعالیت پرورش میگو نبوده بلکه عوامل دیگری نظیر اجرای مدیریت صحیح پرورش ( مدیریت تغذیه و آب ) همگام با انتخاب اصولی بچه میگو، دراخذ نتایج مطلوب پرورش و تولید نهایی محصول نقش کلیدی ایفا می نمایند. اسناد و مدارک قوی و مستدلی وجود دارد که نشان می دهد در صورت ذخیره سازی پست لاروهای ضعیف درمزارع پرورشی نرخ بقاء آن دراوایل دوره پرورشی کاسته خواهد شد.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: مرحله پست لاروی یا لاروی پیشرفته

بررسی مرگ و میر پست لاروهای تولیدی در مراکز تکثیر میگو، رفتارپست لاروها، اندازه پست لاروها، رنگ پست لاروها، نسبت ماهیچه به روده دربند ششم شکمی، محتویات روده، تغییر شکل (ریخت شناسی) پست لاروها، آلودگی سطح خارجی پست لاروها و... ازجمله عواملی خوبی می باشند که درانتخاب و کنترل کیفی پست لاروهای تولیدی مراکز تکثیرکاربری دارد

الف- مرگ و میر پست لاروها:
برای بررسی وضعیت مرگ و میر لاروها در مراکز تکثیر، خریداران پست لارو میگو بایستی دو بار از مرکز تامین بچه میگو بازدید داشته باشند. اولین بازدید یک هفته قبل از خرید بچه میگو و ذخیره سازی آن و دومین بازدید نیز یک روز قبل از انتخاب و خرید بچه میگو صورت می گیرد. بهترین ساعت بازدید خریداران نیز در اوایل صبح و یا دراواخر بعد ازظهر بوده تا بتوانند قبل ازسیفون کردن کف مخازن پست لاروی وضعیت مرگ ومیر پست لاروهای تولیدی را مورد بررسی وسنجش قرار دهند در صورت مشاهده تلفات در مخازن تولیدی بایستی نسبت به انتخاب پست لاروها و خرید آن تصمیم کارشناسی اخذ نمایند.
ب- رفتار و حرکات پست لاروها:
به منظور بررسی رفتار حرکتی پست لاروها با استفاده ازیک بشر بزرگ، اقدام به نمونه گیری از مخازن پست لاروی میگو نموده و سپس رفتارشنای پست لاروها مورد بررسی قرار داده شود . روش دیگر ارزیابی رفتاری بچه میگوها، نمونه گیری از پست لاروهای مخازن پرورش لارو ثانویه و سپس ریختن آنها دریک طشت می باشد. پس از آن اقدام به چرخش آب طشت محتوی پست لارو نموده وچنانچه پست لاروها در خلاف جهت چرخش آب حرکت نمایند از کیفیت خوبی برخوردار بوده و همچنین با تلنگر زدن به طشت حاوی پست لاروها، آنها بایستی واکنش نشان دهند.

پس از چرخش آب درصورتی که پست لاروها در مرکز طشت تجمع نمایند از کیفیت خوبی برخوردار نبوده ولی چنانچه پست لاروها به طرف کنارهای طشت تمایل و در حال شنا باشند از کیفیت مناسبی برخوردار هستند.
پ- رنگ پست لاروها:
رنگ پست لارو متاثر ازمرحله پوست اندازی آن می باشد . برای بررسی رنگ پست لاروها، تعدادی نمونه پست لارو انتخاب وبصورت میکروسکوپی و ماکروسکوپی مورد بررسی قرار می گیرند. وجود سلولهای رنگدانه در دم پاره ها و باز بودن دم پاره ها در هنگام شنا شاخص مناسبی در توسعه مراحل پست لاروی می باشد. در بچه میگوهای سالم سلولهای رنگدانه بصورت لکه های کوچک و ستاره ای شکل ظاهر می شوند درحالی که میگوهای ناسالم دارای رنگدانه های گسترده که تمامی سطح پایین شکمی را احاطه نموده اند ظاهر می شوند در بررسی میکروسکوپی پست لاروها به منظور سنجش رنگدانه ها بایستی به سرعت این کار انجام شود و در صورت تاخیر و کندی در انجام آن بعلت فضای کم، رنگدانه ها به سرعت گسترش یافته و کار بررسی را به خطا می برند.
ت- اندازه و سایز پست لاروها:
برآورد صحیح و دقیق مرحله توسعه وپیشرفت پست لاروها مشکل است. توسعه و پیشرفت پست لارو نه تنها به زمان متامورفوز آن بستگی داشته بلکه شرایط پرورش لارو نیز می تواند در آن اثرگذار باشد. به همین دلیل ارزیابی دقیق سن پسن لارو می تواند مشکل باشد. فلذا برای ارزیابی اندازه و سایز پست لاروها به اندازه گیری طول بدن آن اقدام شده وپست لاروهای انتخابی بایستی دارای طول بدن  بیش از 13 میلی متر و سن آنها نیز بیش از 15 روز (پست لارو 15روزه )باشند.
ج- یکنواختی جمعیت پست لاروها در مخازن پرورش لارو ثانویه از نظر اندازه :
هم اندازه بودن پست لاروهای تولیدی در مخازن پرورش لارو ثانویه علائم بسیار خوب کیفی می باشد. در صورت مشاهده پست لاروهای غیر همگون و هم سایز علائم مناسبی برای انتخاب آنها نبوده و درصورت وجود لاروهای کوچک دربین آنها بایستی به حضور علائم ویروسی درآنها مشکوک شده زیرا درصورت هجوم عوامل ویروسی لاروهای کوتوله ویا از رشد باز داشته شده تولید خواهد شد.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: چالش های پرورش میگو

 چ- تست استرس:
مرگ و میر پست لاروهای ضعیف در استخرهای پرورشی بعد از ذخیره سازی اتفاق می افتد در صورت فراهم نبودن پست لاروهای با کیفیت، پرورش دهندگان اغلب پست لاروهای بیشتری در مزارع خود ذخیره سازی تا بتوانند از این طریق میزان تلفات ناشی از پست لاروهای ضعیف را جبران نمایند.
ح- تست شوری :
برای انجام تست شوری (قبل ازذخیره سازی) ابتدا تعداد 100 قطعه پست لارو را بوسیله بشر نمونه گیری وسپس آنها را مستقیما در آب شیرین که شوری آن صفر قسمت در هزار و بدون کلر می باشد وارد می کنند. لاروها به مدت 30 دقیقه درآن نگهداری و سپس بعد از آن، پست لاروها را مجدداً برداشت و درآب شور که پست لاروها در آن درحال پرورش بودند وارد می کنند. سپس تعداد پست لاروهای بی حال، رنگ سفید و مرده را شمارش و درصد بقاء را محاسبه می کنیم.
درصورتی که میزان بقاء 100-90 درصد باشد دارای کیفیت عالی ، 89-80 درصد بقاء کیفیت خوب، 79-70 درصد بقاء کیفیت قابل قبول و چنانچه درصد بقاء پست لاروها زیر 70 درصد باشد بایستی از انتخاب و خرید چنین پست لاروهایی خودداری و برگشت داده شود.
خ- تست فرمالین:
تست دیگری که برای گزینش و انتخاب پست لاروها معمولاً مورد استفاده قرار می گیرد آزمایش فرمالین می باشد در این آزمایش تعدادی از پست لاروهای آماده فروش را برداشت و سپس آن را در آب شور (شوری و دمای آب آن مشابه مخازن نمونه گیری پست لارو می باشد) با هوادهی شدید به تعداد 500 قطعه در هر لیتر که در آن از فرمالین 200 پی پی ام استفاده شده وارد و پس از یک ساعت تعداد تلفاتی را شمارش می نماییم چنانچه میزان بقاء بیش از 90 درصدباشد مورد قبول و اقدام به ذخیره سازی آنها می شود. طی دو هفته اول ذخیره سازی می توان اقدام به جایگزینی پست لاروهای ضعیف و حذف شده به استخرهای پرورشی نمود و چنانچه دوهفته پس از ذخیره سازی این کار صورت گیرد در زمان برداشت میگو اختلاف سایز مشاهده خواهد شد. با ذخیره سازی پست لاروهای قوی و سالم هر چند میزان هزینه ها افزایش می یابد ولی مدارک مستدلی وجود دارد که با این شیوه پست لاروهای ضعیف که ممکن است حامل عوامل بیماری زا باشند حذف شده و خطر بروز بیماریها نیز در مزارع کاسته خواهد شد.
د- نسبت ماهیچه دربند ششم شکمی:
ماهیچه شکمی پست لاروها بایستی شفاف ونسبت ماهیچه به قطر روده دربند ششم شکمی نیز بایستی در حدود 4 به 1 باشد. علاوه بر آن بایستی مشخص شود که عرض ماهیچه دربند اول شکمی بیش یا کمتر از 50 درصد عرض ماهیچه دربند ششم شکمی است یا نه؟ درهر صورت بایستی عرض ماهیچه بند اول شکمی که در ارتباط با کاراپاس می باشد بیش از دو برابر عرض ماهیچه بند ششم شکمی باشد.
ذ- محتویات روده : Gutcontent))
دستگاه گوارش پست لاروها (معده، هیپاترپانکراس و روده ) بایستی از نظر مواد غذایی پر باشد.
ر- نقص عضو یا ریخت شناسی( Deformities)
کلیه ضمائم بدن و روستروم پست لاروها بایستی شکل نرمال و طبیعی داشته و از هرگونه خوردگی و یا لکه های سیاه عاری باشند. چنانچه تعداد خارهای روی روستروم بین 4 تا 6 عدد باشد نشان می دهد که سن پست لاروها بین 15 تا 20 روزگی می باشند. پاهای پست لاروها (شنا و حرکتی ) و تمام ضمائم آن بایستی سالم و صدمه دیده نباشند.

ز-آلودگی های سطحی:
وجود آلودگی های مانند پروتوزآ و باکتریایی درسطح خارجی بدن پست لاروها علائم کیفیت پایین پست لاروها بوده و نشان می دهد که به علت کیفیت ضعیف آب پرورش پست لاروها به طور منظم پوست اندازی نداشته اند.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: مراحل رشد ماهی قزل‌آلا