وضعیت عمومی استخر و تراکم ماهی

الف) وزن ماهی موجود در استخر
بررسی‌ها نشان می‌دهد که متوسط وزن ماهی در انتخاب نوع و مشخصات دستگاه‌های هواده حائز اهمیت می‌باشد. چنانچه از دستگاه‌های هواده پروانه جریان‌خطی استفاده شود، باید مقدار سرعت جلوبرندگی پروفیل جریان به‌گونه‌ای باشد تا مقدار پروفیل سرعت در طول مسیر جریان از حداکثر دو برابر طول ماهی بیشتر نگردد.
ب) بیوماس ماهی در استخر
یکی از علل‌های عمده در تعیین تعداد و نوع دستگاه‌های هواده، مقدار بیوماس ماهی موجود در استخر می‌باشد. ماهی جهت انجام عمل متابولیسم و هضم غذا، اکسیژن موجود در استخر را مصرف نموده و CO2 را به عنوان محصول تجزیه مواد آلی توسط آبشش‌های خود به محیط خارج هدایت می‌نماید. ماهی قزل‌آلا همچنین در نتیجه هضم غذا، آمونیاک را به عنوان محصول نهایی متابولیسم پروتئین تولید می‌کند. بنابراین هرقدر مقدار بیوماس موجود در استخر افزایش یابد، از یک طرف مقدار اکسیژن موجود در استخر کاهش و از طرف دیگر مقدار CO2 و آمونیاک موجود در استخر افزایش می‌یابد.
با در نظر گرفتن مبحث فوق پیشنهاد می‌گردد که نوع، تعداد و جانمائی دستگاه‌های هواده در استخر به‌گونه‌ای در نظر گرفته شود تا تمامی معیارهای فوق در حد استانداردهای تعریف شده قرار گیرد.
ج) هندسه استخر و ابعاد آن
شکل و ابعاد هندسی استخرها در انتخاب نوع، تعداد جانمائی دستگاه‌های هواده مؤثر می‌باشد. به طور مثال در استخرهای گرد و شکل‌های مشابه آن به جهت جلوگیری از تغییر شکل پروفیل سرعت جریان، استفاده از دستگاه‌های هواده مدل قارچی پیشنهاد نمی‌گردد. در این استخرها به دلیل عبور آب ورودی کم در پیرامون محیطی استخر، استفاده از هواده‌های جریانی در نزدیکی محل ورودی آب که به صورت مماس بر محیط استخر نصب شده پیشنهاد می‌گردد. درخصوص استخرهای آبراهه‌ای (Raceway) استفاده از هواده‌های پروانه‌ای و یا خطی به دلیل جلوگیری از تشکیل سیکلون‌های موضعی و کاهش بار معلق موجود در استخر توصیه می‌گردد .

در کشتیار بیشتر بخوانیم: رابطه میزان آب و تولید ماهی قزل‌آلا


د) مقدار آب ورودی تازه
یکی از معیارهای مهم در انتخاب نوع، تعداد و جانمایی دستگاه‌های هواده مقدار آب ورودی تازه به استخرها می‌باشد. به طور معمول می‌توان بیان نمود که هر چقدر مقدار آب ورودی تازه به استخر بیشتر باشد، مشکلات استخرها در خصوص کنترل عوامل حیاتی کاهش می‌یابد، لذا در یک منبع آبی بدون محدودیت پیشنهاد می‌گردد تا حداکثر تراکم ماهی را با ظرفیت آب ورودی و با روش کنترل اکسیژنی بالانس گردد. از آنجائیکه اکثر منابع آبی مورد بهره‌برداری دارای دبی پائین‌تری نسبت به تقاضای می‌باشند، پیشنهاد می‌گردد کمبود وضعیت اکسیژنی را با در نظر گرفتن سایر عوامل دیگر توسط دستگاه‌های هواده بالانس نمایند.

هـ) مشخصات فیزیکی و شیمیایی آب
مشخصات فیزیکی و شیمیایی آب به طور غیرمستقیم در انتخاب نوع و دستگاه‌های هواده تأثیرگذار می‌باشد. مشخصات فیزیکی در پرورش ماهی غالباً شامل کدورت، بار معلق و دمای آب می‌باشد. در خصوص عوامل شیمیایی، کلیه مقادیر غلظت‌های مندرج در جدول استاندارد، قابل‌ملاحظه بوده ولی بیشتر عوامل همچون PH، سختی کل، درجه قلیائیت، شوری، CO2 ، نیتریت و نیترات از اهمیت خاصی در استفاده از برنامه‌ریزی دستگاه‌های هواده برخورد می‌باشند.
و) ارتفاع از سطح دریا
موقعیت سایت از نظر ارتفاع از سطح دريا حائز اهمیت می‌باشد. ارتفاع به دو شکل در بحث هوادهی تأثیرگذار می‌باشد که عبارتند از مقدار قابلیت حلالیت گازها در آب و حداکثر عمقی که می‌توان هوادهی نمود. به طور عمومی هر چه قدر ارتفاع محل مزرعه پرورش ماهی پست‌تر باشد، میزان قابلیت حلالیت اکسیژن محلول در آب بالاتر بوده و در نتیجه مقدار اکسیژن بیشتری در واحد حجم آب در دسترس ماهی قرار خواهد گرفت. در این شرایط امکان استفاده از تعداد کمتر دستگاه‌های هواده در یک مزرعه وجود خواهد داشت. مبحث دوم زمانی مطرح می‌باشد که در عمق‌های متفاوت هوادهی انجام می‌پذیرد. محاسبات نشان می‌دهد، در مزارع پرورش ماهی که دارای تراز ارتفاعی، همسطح دریا هستند نباید پائین‌تر از عمق 1 متر هوادهی انجام شود و همچنین در ارتفاعات 1200 متر از سطح دریا نیز در عمق‌های بیشتر از 2 متر هوادهی صورت نپذیرد. بنابراین چنانچه از پمپ‌های هواده پروانه‌ای که جریان خطی جلو برنده ایجاد می‌کنند استفاده می‌شود، جهت جریان آب باید به گونه‌ای تنظیم گردد تا حباب‌های جریان، به عمق‌های بیشتر از مقدار تعریف شده نفوذ ننماید.
ز) وضعیت عمومی استخرها و تراکم ماهی
تغییرات شبانه‌روزی بر روی وضعیت عمومی استخرها تأثیرگذار می‌باشند. اگر چنانچه در استخری فیتوپلانکتون، جلبک‌ها و . . . در دیواره و بستر استخرها وجود داشته باشند (استخرهای خاکی قزل آلا) در چنین شرایطی به دلیل تولید گاز دی اکسیدکربن و مصرف اکسیژن در شب توسط عوامل ذکر شده (استفاده از دستگاه‌های هواده) را در شب ضروری می‌سازد.
در استخرهای بتنی قزل‌آلا و در یک مدیریت صحیح، عوامل فوق ناچیز بوده و تعداد هواده بر مبنای حداکثر کمبود ظرفیت اکسیژنی در آن مقطع زمانی محاسبه و به کار می‌رود. چنانچه از دستگاه‌های هواده پاروئی، پروانه‌ای یا عمودی به عنوان هواده استخر استفاده می‌شود پیشنهاد می‌گردد جهت جلوگیری از تغییرات رفتار ماهی که به استرس آن می‌انجامد، از 50 درصد ظرفیت حداکثر تراکمی استفاده گردد. چنانچه از دستگاه‌های دیفیوزرها هواده همانند لوله‌های تراوا یا دیفیوزرهای لوله حبابی یا بشقابی استفاده می‌شود، حداکثر تراکم پیشنهادی بدون استرس، 75 درصد ماکزیمم ظرفیت تراکمی پیشنهاد می‌گردد.