طبقه‌بندی استخرهای پرورش‌ ماهی قزل آلا

براساس طبقه‌بندی هیدرولیکی استخرهای پرورش ماهی به شرح زیر طبقه‌بندی می‌گردند.
-استخرهای دراز (آبراهه‌ای raceway)
این استخرها چرخشی نبوده و جریان آب در آنها به طور خطی انجام می‌گیرد. این استخرها از گذشته به طور سنتی برای پرورش ماهی قزل‌آلا استفاده شده است. در حال حاضر بیشتر قزل‌آلای کشور در این تیپ استخرها تولید می‌گردد. در سیستم‌های آبزی‌پروری پرورش متداول که محدودیت آب وجود ندارد این تیپ استخرها توصیه می‌گردد.
-مبانی طرح هندسه‌ای استخرهای آبراهه‌ای (raceway)
در استخرهای آبراهه‌ای، آب از یک انتها استخر وارد و از جهت دیگر خارج می‌گردد. عبور جریان به صورت خطی در امتداد طولی استخر سبب می‎شود: الف) گرادیان غلظت مواد در طول استخر به تدریج به سمت پائین دست افزایش یابد.
ب) کیفیت آب در ورودی استخر در بهترین شرایط و در خروجی استخر در بدترین شرایط قرار خواهد گرفت.
ج) تعویض آب زیاد بوده به طوریکه هر 10 الی 15 دقیقه یکبار تعویض آب وجود دارد.
استخرهای آبراهه‌ای به دلیل نسبت دسترسی بالا و همچنین یکنواختی در عمق و عرض استخر در ملاحظات مدیریت تولید و کنترل کیفیت بهداشت ماهیان دارای امتیاز بالایی می‌باشند.
در استخرهای آبراهه‌ای انجام عملیات رقم‌بندی، تجمیع و همچنین تقسیم‌بندی و نگهداری گروه‌های مختلف به راحتی انجام می‌شود. در این استخرها به دلیل قابلیت ساخت پهلو به پهلو، دیوار مشترک، استفاده بیشینه از سطح هزینه‌های احداث نسبتاً پائینی دارند. در این نوع استخرها جهت افزایش بهره‌وری از میزان آب ورودی، استخرها را به صورت سری با حداقل اختلاف ارتفاع 40 سانتی‌متر می‌سازند. در این روش آب، بخشی از اکسیژن از دست رفته را بازیافت می‌کند و بدین ترتیب می‌توان در استخرهای ردیف پائین‌تر استفاده نمود. تجربه نشان داده است با در نظر گرفتن سرعت خودپالائی 15 دقیقه در هر مخزن، استفاده از تعداد 2 سری مناسب بوده و حداکثر 3 سری پیشنهاد می‌گردد.

در کشتیار بیشتر بخوانید: تغذیه و غذادهی ماهی قزل‌آلا


در استخرهای آبراهه‌ای جهت تأمین اکسیژن در هر المان (شاخص) از حجم مخزن، نیاز به سرعت جریان 2 الی 4 سانتی‌متر می‌باشد. این مقدار سرعت جریان عملاً جایگزین سرعت مورد نیاز جهت خودشوئی و حذف جامدات که محدوده سرعتی معادل 15 الی 30 سانتی‌متر در ثانیه تنظیم و حجم سازه‌های خط انتقال آب و منبع تأمین‌کننده جریان را کاهش داد. با بکار بردن چنین روشی به دلیل ترسیب فضولات و غیره، لازم می‌گردد که هرچند مدت سطح آب را پائین آورده و شستشو انجام پذیرد.
-استخرهای گرد
این استخرها توسط آبزی‎پروران متعددی مورد استفاده قرار گرفته است در این استخرها جریان آب چرخشی و در حول محور مرکزی استخر می‎باشد. این مدل استخرها برای پرورش گونه‎های متنوع‎تری از ماهیان مناسب‎تر هستند.
-مزایای استخرهای گرد
الف) همگن‎بودن محیط به دلیل سرعت جریان چرخشی بالا که در این استخرها امکان آن می‎تواند فراهم شود.
ب) محیط یکنواخت در تمامی سطح تقریباً فراهم شود.
ج) فرصت شنا و حرکت پایان‎ناپذیر در جهت جریان و یا خلاف آن
د) استفاده از این پدیده سبب می‎شود گونه‎های متنوع‎تری از ماهیان را پرورش داد.
هـ) ایجاد جریان گردشی مناسب برای تجمع و تخلیه فضولات به طرف خروجی مرکز.
-معایب استخرهای گرد
الف) به دلیل عدم دیواره مشترک بین استخرها نیاز به فضای بیشتری می باشد.
ب) جابه جائی ماهیان در حالت تجمع در کنار صافیها و توریها خود به نحوی مشکل است.
ج) دوره درمان به دلیل عدم شرایط بهترین کیفیت آب طولانی تر می باشد.
در استخرهای گرد مقدار جریان ورودی و همچنین تعداد هواده ها به گونه ای در نظر گرفته می شود تا بزرگترین شعاع در حد سرعت شنا باشد (30-15 سانتی متر در ثانیه) .
به دلیل آن که جریان در استخرهای گرد به صورت سیلکونی به طرف مرکز می‌باشد با نزدیک‌شدن جریان به سمت مرکز استخر سرعت خطی آن کاهش یافته و ماهی امکان انتخاب سرعت دلخواه را پیدا خواهد نمود. در استخرهای گرد نیاز به تعویض آب در حد بالا همانند استخرهای آبراهه‌ای (raceway) نمی‌باشد. در این استخرها با خروج 5 الی 10 درصد جریان از کف مقدار قابل ملاحظه‌ای از رسوبات بار معلق را می‌توان از سیستم خارج نمود و ما بعدالتفاوت آب بعد از انجام مراحل مختلف پالایش وارد سیستم آب می‌گردد. بازده سیستم تخلیه مضاعف وقتی است که مدفوع ماهی دستکاری نشده و سریعاً رسوب کند.