وابستگی‌های آب و هوایی و محیطی هر مرحله از تولید ماهی قزل‌آلا

تمام فعالیت‌های حیاتی ماهی از قبیل رشد، تغذیه و تولید مثل تحت‌تأثیر عوامل محیطی قرار می‌گیرند. علاوه بر آن عوامل محیطی در ایجاد و پیشرفت بیماری‌های مختلف ماهی نقش دارد.
- دما
در میان موارد مربوط به پرورش ماهی قزل‌آلا، پاسخ به متغیرهای اصلی (نظیر دما) بیش از دلایل بیولوژیکی اهمیت دارد. به عنوان مثال، استرس دمایی اثر خود را بر قابلیت تنظیم فشار اسمزی ماهی‌ها گذاشته و بنابراین شوری آب و تراکم کلسیمی محیط می‌تواند با تأثیر بر حدود دمایی بر بقای ماهی مؤثر باشند. از طرفی با افزایش دما، نیاز ماهی به اکسیژن نیز افزایش پیدا ‌کرده که در این مواقع هوادهی استخر ضرورت پیدا می‌کند. آزاد ماهیان نوسانات بالای درجه حرارت را تحمل نمی‌کنند. محدوده مرگ ماهیان آزاد در دمای 5/0- درجه سانتی‌گراد است که در این دما کریستال یخی در خون آنها تشکیل می‌شود. اپتیمم درجه حرارت برای ماهی قزل‌آلا 14 الی 18 درجه سانتی‌گراد است. درجه حرارت‌های بالاتر از 18 و پائین‌تر از 12 نیز برای ماهی قابل تحمل بوده ولی برای رشد و پرواربندی این گونه مناسب نمی‌باشد.  بقاء بهینه تخم ماهی قزل‌آلا در دمای پائین تر از 12 درجه سانتی‌گراد میسر می‌باشد. با این اوصاف مرحله عکس‌العمل ماهیان قزل‌آلا به یک متغیر می‌تواند افق‌های جدیدی را در خصوص پاسخ بیولوژیکی و اکولوژیکی در این گونه از ماهیان بگشاید.
تجربه نشان داده است که ماهی قزل‌الا در درجه حرارت ثابت 5/15 درجه سانتی‌گراد هر ماه 5/2 سانتی‌متر رشد نموده و همین ماهی در درجه حرارت 2/7 درجه سانتی‌گراد کمتر از 625/0 سانتی‌متر رشد می‌کند. ماهی قزل‌الای یک‌ساله و بالغ می‌تواند درجات حرارت بیشتر از 20 درجه سانتی‌گراد را برای مدتی بدون اینکه آسیب ببیند تحمل نماید. همانطور که آب نسبتاً گرم (بیشتر 3/13 درجه سانتی‌گراد) تولید و رشد تخم را در ماهی قزل‌الای رنگین‌کمان مختل می‌سازد، درجات حرارت کمتر از 5/5 درجه سانتی‌گراد نیز اثرات مشابه دارند.
زمانی که دمای آب ورودی استخر از ۲۳ درجه سانتی‌گراد تجاوز نماید، با روشن کردن برجک‌های تبخیری خنک‌کننده آب (که در هر استخر پرورش قزل‌آلایی موجود است) می‌توان به مشکل بوجود آمده فائق شد. دماهای بالای آب نه تنها نرخ عفونت ‌زایی را بالا می‌برند، بلکه خصوصیت شیمیایی آب را نیز تحت الشعاع خود قرار می‌دهند؛ برای مثال ممکن است جدا کردن اثرات دما از تغییرات تراکم دی‌اکسیدکربن آزاد، حضور آنیون‌ها و کاتیون‌ها به صورت محلول و رسوب یون‌ها از قبیل آهن در آب‌های غنی از یون مشکل باشد. یک مثال مرتبط، بروز عفونت Mycobacterium marinum در جمعیت قزل‌آلای رنگین‌کمان می‌باشد. زمانی که در بسیاری از شرایط، بروز این عفونت ناچیز و غیر ممکن است، با بالا رفتن دمای آب به ۲۵ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر، سرعت عفونت‌زایی به شدت افزایش یافته و تلفات زیادی را به بار می‌آورد. در گرمای 7 درجه سانتی‌گراد ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان یکساله، در هر ساعت 3 میلی‌لیتر اکسیژن مصرف نموده در صورتی که در گرمای 20 درجه سانتی‌گراد، این میزان به 12 میلی‌گرم در ساعت افزایش می‌یابد.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: رابطه میزان آب و تولید ماهی قزل‌آلا

- نور
هرچه طول روز يا مدت تابش آن كوتاه‌تر باشد، ميزان رشد ماهي كاهش مي‌يابد. قزل‌آلاهاي جوان هنگامي كه در معرض نور اضافي قرار داده شوند 13تا 17درصد رشد بيشتري خواهند داشت.
- PH آب
حداقل و حداکثر  PHمورد قبول 5/6 تا 9 در نظر گرفته شده است. PH در بعدازظهرها به حداکثر میزان خود می‌رسد که با پاشیدن آب آهک در اوایل صبح می‌توان از افزایش شدید  PHدر بعدازظهرها جلوگیری نمود.
در هنگام طلوع آفتاب PH آب به حداقل مقدار خود می‌رسد.  PHخیلی زیاد یا پائین باعث آسیب به بافت‌های مختلف بدن به ویژه آبشش‌ها می‌شود. افزایش PH آب خاصیت سمی بعضی مواد از قبیل آمونیاک را افزایش داده که برای ماهی خطر ناک بوده که برای پیشگیری از این رویداد باید PH آب به طور مرتب اندازه‌گیری نمود.
- شوری و سختی آب
شوری آب‌های شیرین کمتر از یک گرم در لیتر می‌باشد. ماهیان گرمابی پرورشی می‌توانند شوری تا 2 گرم در لیتر را تحمل نمایند     ولی حداکثر شوری قابل تحمل برای آنها حدود 9 گرم در لیتر می‌باشد که در این حالت شوری بالای 2 گرم در لیتر باعث کاهش رشد ماهی‌ها می‌شود. سختی آب هم بر اساس غلظت کربنات‌کلسیم آب تعیین می‌شود.
آب‌ها را می‌توان از نظر سختی، به چهار دسته تقسیم نمود:
الف) آب‌های نرم: 0-75 میلی‌گرم در لیتر کربنات کلسیم؛
ب) آب‌های متوسط: 75-150 میلی‌گرم در لیتر کربنات کلسیم؛
ج) آب‌های سخت: 150-300 میلی‌گرم در لیتر کربنات کلسیم؛
د) آب‌های خیلی سخت: بالای 300 میلی‌گرم در لیتر کربنات کلسیم؛
بنابراین هر چه آب سخت‌تر باشد، تغییرات  PHآب کمتر و مسمومیت ماهی با فلزاتی از قبیل سرب، آهن، جیوه کاهش می‌یابد.
- اکسیژن محلول آب
اکسیژن یکی از فاکتورهای مهم و اساسی برای سلامتی ماهیان محسوب می‌شود. در ماهیان گرمابی، غلظت اکسیژن کمتر از یک میلی‌گرم در لیتر در صورتی که ادامه پیدا کند، معمولاً کشنده خواهد بود. این حالت بیشتر در روزهای گرم، در شرایط استرس، ضعیف‌بودن ماهی‌ها و شرایطی از این قبیل (ماهی به کمبود اکسیژن حساسیت بیشتری پیدا کند) بسیار خطر ناک است.
معمولاً تلفات در در اوایل صبح یا در طول شب اتفاق می‌افتد. ماهی‌ها در محل ورود آب تجمع یافته، به سطح آب آمده و هوا را می‌بلعند و در صورتی که این وضعیت ادامه پیدا کند، بی‌حال شده و تلف می‌شوند.
از نشانه‌های کمبود اکسیژن در ماهیان می‌توان به رنگ پریدگی پوست، پرخونی آبشش‌ها و خونریزی‌های کوچک در بعضی از قسمت‌های بدن اشاره نمود. راه‌های رفع حالت کمبود اکسیژن در استخر هم عبارتند از وارد کردن آب به صورت پلکانی، افزودن آب‌تازه (که معمولا حاوی اکسیژن بیشتری است) و همچنین وسایلی که آب را برهم بزند.
- عدم گل‌آلودگی آب
گل‌آلود بودن آّب، موجب جلوگیری از نفوذ نور و کندی تولیدات بیولوژیک استخر می‌گردد. این مواد معلق به تدریج در کف استخر تجمع یافته و موجب افزایش رسوبات کف و کاهش عمق استخر می‌شود. این مواد می‌تواند مشکلاتی برای ماهیان ایجاد ‌کرده، به این صورت که با ورود به آبشش‌ها و سطوح حساس بدن، باعث اختلال در فعالیت‌های طبیعی بدن ماهیان می‌شود.