آفات گردو- کنه تارتن دولکه ای

کنه تارتن دولکه ای درختان میوه
Tetranychus urticae Koch
(Acari: Tetranychidae)
این کنه بسیار پلی فاژ می باشد و به تعداد زیاد گیاهان و درختان میوه حمله می کند. این کنه یکی از مهمترین آفات درختان بادام در بین سایر کنه های گیاهخوار است. همچنین در روی درختان گردو نیز دیده شده است. در اثر تغذیه برگها آلوده خشک و تار عنکبوتی شوند. با گرم شدن هوا فعالیت آن شدیدتر شده و در اوایل تابستان که هوا گرم و خشک است جمعیت آن بالا می رود. در اثر تغذیه و فعالیت این آفت برگها غبار آلود شده و موجب ریزش برگ قبل از موقع می شود.
این گونه انتشار جهانی داشته و یکی از چندخوارترین آفات شناخته شده محصولات کشاورزی دنیا می باشد؛ به طوری که بیش از 1000 گونه میزبان در یکصد خانواده گیاهی. اینآفت علاوه بر عرصه های کشاورزی، در عرصه های جنگلی و مرتعی نیز یکی از مهمترین عوامل خسارتزا می باشد.

-مناطق انتشار
این کنه در ایران برای اولین بار از مناطق گرگان، رامسر، بندر انزلی و اوین از روی ختمی درختی و گیاه زینتی آزاله و همچنین از نواحی دریای خزر، گلستان، تهران، آذربایجان غربی و شرقی، کردستان، همدان، کرمانشاه، اردبیل، مرکزی و تقریباً از تمام مناطق کشور جمع آوری و گزارش شده است. در حال حاضر آن یکی از مهمترین آفت گیاهان گلخانه ای و مزارع و باغات مناطق مختلف جهان می باشد و در تمام کشورهای جهان یافت می شود.
-گیاهان میزبان
توت فرنگی، انواع درخت میوه، گیاهان زراعی، سبزی، صیفی و زینتی از میزبانهای این کنه در محیطهای باز و گلخانه می باشند

در کشتیار بیشتر بخوانیم: آفات گردو- خرگوش موش 

-شکل شناسی
اندازه بدن 300-500 میکرون، افراد ماده درشت تر از افراد نر هستند، انتهای بدن در افراد نر دوکی شکل و‌ رنگ بدن آنها بر اساس فصل تغییر می یابد، به طوری که در بهار و تابستان، سبز متمایل به زرد با دو لکه پشتی جانبی تیره می باشند (عامل تیره شدن طرفین پشتی جانبی بدن، تجمع مواد غذایی در لوله های کور بخش میانی دستگاه گوارش آفت است و شفاف و نازک بودن پوست بدن باعث شده که رنگ بدن از محتویات مواد غذایی داخل بدن تبعیت نماید) در صورتی که در اواخر پاییز و زمستان بدلیل ورود به دیاپوز و توقف تغذیه و عدم تجمع مواد در داخل لوله های کور به رنگ قرمز یکنواخت دیده می شود. مراحل زیستی آفت شامل تخم، لارو، پوره سن یک، پوره سن دو و بالغ می باشد. شکل بدن در مرحله لاروی تقریباً کروی است، لاروها دارای سه جفت پا، ولی تمام مراحل پورگی و بالغ دارای چهار جفت پا هستند. اشکال نر و ماده از استراحت دوم به بعد قابل تشخیص می باشند. مهمترین صفت برای تعیین هویت علمی این گونه، شکل اندام خارجی دستگاه تناسلی نر است.
-تخم
شکل تخم کروی، شفاف و حصیری یا کاهی رنگ می باشد که قبل از تفریخ، یک جفت لکه قرمز رنگ که نشان دهنده چشمهای لارو می باشد بر روی سطح تخم ظاهر می شود. تخمگذاری عموماً بر روی سطح تحتانی برگهای گیاهان میزبان به صورت انفرادی یا جمعی در کنار رگبرگ اصلی یا رگبرگ فرعی می باشد.
-لارو
با تفریخ تخم، لاروها دارای سه جفت پا و معمولاً به رنگ زرد روشن ظاهر می شوند که برای تغذیه به قسمتهای نازک و لطیف برگ حرکت می کنند.
-پروتونمف
این مرحله پس از استراحت اول با داشتن چهار جفت پا و رنگ بدن تیره تر و بزرگتر نسبت به لارو آغاز می شود.
-دئوتونمف
با انجام دومین مرحله استراحت4 آغاز می شود. و اندازه بدن بزرگتر، جفت پای چهارم نسبت به مرحله قبل کشیده تر و از لحاظ شکل ظاهری به جز رنگ بدن شبیه مرحله بالغ برای هر دو جنس نر و ماده می باشد.
-بالغ
افراد ماده بیضی شکل، به طول 500 میکرون و به عرض 300 میکرون، به رنگ قرمز قهوه ای تا سبز و با یک لکه تیره در قسمتهای جانبی- میانی ایدیوزوما می باشند. پاها زرد شفاف هستند.

با کشتیار بهتر بکاریم: آفات گردو- پروانه فری یا کرم خراط

-خسارت
کنه های تارتن با فرو بردن کلیسرهای میله ای خود به دورن سلول برگ و خالی نمودن محتویات آنها و تخریب سبزینه، رشد گیاه را دچار اختلال می نمایند . در سلولهای خسارت دیده در ابتدا نقاط ریز و زرد رنگی ظاهر می شود که با افزایش تغذیه، مجموع سلولهای آسیب دیده به صورت لکه های زرد رنگ بر روی سطح فوقانی و تحتانی برگ خسارت دیده ظاهر می شود که در نهایت برگهای خسارت دیده به رنگ قهوه ای درآمده و ریزش می کنند. خسارت کنه تارتن علاوه بر روی برگ، بر روی ساقه، گل و میوه گیاهان نیز مشاهده می گردد. خسارت حاصل از این کنه ها عمدتاً همراه با تنیدن تار می باشد که در مجموع مقدار تار تنیده شده با افزایش تغذیه و خسارت کنه ماده ارتباط مستقیم دارد. همچنین تارهای تنیده شده در تجمع گرد و غبار و نرسیدن نور کافی برای انجام عمل فتوسنتز در برگ، نقش مؤثری ایفا می نماید. گردآلود بودن اندامهای آلوده و کل بوته یا درخت از عوارض بازر آلودگی به این گونه است. در صورت تداوم آلودگی امکان ریزش برگها و خزان زودرس وجود دارد. ریزش شدید برگها باعث کوچک ماندن میوه ها و حتماً در بعضی موارد احتمال گلدهی پاییزه را به دنبال دارد که در مجموع باعث ضعیف شدن و سال آوری درخت در سال بعد می شود. این آفت سبب خشک شدن کامل برخی از گیاهان نظیر انواع لوبیا و سویا  می شود. خسارت آن در روی گیاهان میزبان مختلف، متفاوت است به طوری که در روی رز به خاطر طغیان جمعیت، شدت تغذیه و توده های متراکم تار در اطراف آنها، باز نشدن غنچه های انتهایی را به دنبال دارد. همچنین خسارت کنه بر روی گیاه رز در شرایط گلخانه ای نسبت به کشت صحرایی آن بیشتر است که علت آن می تواند ناشی از حضور دشمنان طبیعی کنه آفت در شرایط صحرایی باشد.

با کشتیار بهتر بکاریم: روش های کنترل کنه تارتن

خسارت این آفت بر روی برگهای گیاهان زینتی وضعیت متفاوتی دارد به طوری که در روی برگهای ژربرا تقریباً مشابه خسارت در گیاه رز ولی با شدت آلودگی ضعیف تر می باشد که شاید یکی از دلایل این اختلاف، وجود انبوه کرک در سطح زیرین برگ ژربرا باشد که مانع از دستیابی جمعیت بیشتر کنه به سطح برگ می شود. برگهای جوان و تازه فیکوس به لحاظ صاف و چرمی بودن سطح تحتانی برگها، بیشتر مورد حمله و تغذیه کنه قرار می گیرند؛ به طوری که کنه را قادر می سازد به آسانی بر روی آنها مستقر و تغذیه بیشتری داشته باشد. سطح زیرین برگهای خسارت دیده در ابتدا به رنگ زرد یا نقره ای در آمده و سپس برنزه می شود. از ویژگیهای مهم خسارت این کنه بر روی برگهای جوان فیکوس می توان به تنیده شدن انبوه تار، جمع و لوله ای شدن و کوچک ماندن برگها و به طور کلی از بین رفتن طراوت گیاه همراه با توقف کامل رشد و ریزش زود هنگام برگها اشاره نمود. این آفت با خالی نمودن سلولهای گیاهی از سبزینه، باعث بروز زردی بر روی برگ گلایول می شود و در صورت شدت خسارت باعث سفید و یا نقره ای شدن برگ از قسمت انتهایی و در نهایت منجر به خشک شدن کامل برگ می شود. خسارت این کنه بر روی دیفن باخیا نیز منحصراً با طغیان جمعیت ارتباط مستقیم دارد و خسارت وارده مشابه خسارت بر روی رز می باشد.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: آفات و بیماری درختان هلو

-زیست شناسی
این گونه زمستان را به صورت افراد ماده بالغ جفتگیری کرده در لابلای بقایای گیاهی، زیر کلوخه ها، روی گیاهان همیشه سبز و علف های هرز حاشیه مزرعه یا سطح باغ سپری می کند. وقتی شرایط آب و هوایی مساعد می شود، پناهگاه های زمستانه را ترک کرده و روی علف های هرز داخل و حاشیه مزرعه مستقر می شود و 1-2 نسل اول فصل را روی آنها تولید می نمایند. طول روز یکی از فاکتورهای مؤثر در شروع و خاتمه دیاپوز می باشد. در پاییز بعد از اینکه دوره روشنایی به کمتر از 10 ساعت رسید، دیاپوز شروع می شود. وجود تداخل نسل در این آفت امری کاملاً طبیعی است و به همین دلیل در پشت برگ ها، مراحل مختلف زیستی آفت شامل تخم، لارو، استراحت اول، پروتونمف (پوره سن یک)، استراحت دوم، دئوتونمف (پوره سن دو)، استراحت سوم، و بالغ  به طور همزمان مشاهده می شود (عکس24). در بین مراحل مختلف زیستی آفت سه مرحله استراحت اتفاق می افتد.
طول مراحل تکاملی این کنه با افزایش درجه حرارت همبستگی منفی دارد به طوری که وقتی درجه حرارت محیط بالا می رود طول این دوره را کاهش می دهد و وقتی حرارت محیط به زیر 15 درجه سانتیگراد تقلیل می یابد، حالت دیاپوزی در کنه ماده مشاهده می شود. کامل شدن هر مرحله فعال زندگی کنه وابسته به گذراندن یک مرحله استراحت می باشد. پوست اندازی وابسته به انجام تغییرات کامل فیزیولوژیکی در داخل بدن کنه است. رنگ طبیعی پوسته به جا مانده از تغییر جلد سفید است و در برگهایی که جمعیت کنه زیاد باشد این پوسته ها به وفور مشاهده می شود. طول دوره رشد جنینی و مراحل تکاملی کنه نر در مقایسه با کنه ماده کوتاهتر است. دمای 30 درجه سانتیگراد بهترین شرایط برای فعالیت کنه را مهیا نمود که کاهش رشد مراحل نابالغ و افزایش تخمریزی را به همراه داشته است. غالباً در مراحل پایانی پوست اندازی مرحله سوم کنه های ماده، افراد نر مدتی در کنار آنها قرار گرفته و به محض شروع پوست اندازی آنها را در خارج شدن کنه های ماده از پوسته کمک و سپس با آنها جفتگیری می نمایند. طول دوره تخمریزی کنه ماده در دماهـای مختلـف متفاوت است. در دمای 20 درجه سانتیگراد این دوره طولانی تر و در 30 درجه سانتیگراد کوتاهتر می باشد ولی میزان کل تخمریزی در دمای پایینتر بیشتر و تعداد تخمریزی روزانه در دمای بالاتر بیشتر می باشد.
فعالیت این کنه بستگی کامل به شرایط آب و هوایی بخصوص درجه حرارت و رطوبت دارد، به طوری که در فصل بهار چون درجه حرارت پایین و درصد رطوبت بالا است، فعالیت چندانی که منجر به ایجاد خسارت مؤثر شود ندارد ولی با شروع فصل گرما که توأم با کاهش درصد رطوبت است فعالیت تشدید شده و منجر به بروز خسارت می شود. به عبارت دیگر دوستدار آب و هوای گرم و خشک می باشد. دوره یک نسل کامل در شرایط معمولی 20-25 روز و در شرایط مساعد 10 روز طول می کشد. فعالیت کنه ها در اوایل فصل معمولاً در علفهای هرز زیر درختان مثمر و غیر مثمر بوده و به ندرت در این موقع از سال در روی درختان باعث ایجاد خسارت اقتصادی   می شوند، انتقال کنه به قسمت تاج درخت از طریق تنه صورت گرفته و قسمتهای پایینی و مرکزی درخت مشخصاً زودتر از سایر قسمتها آلوده می شوند؛ با افزایش دمای محیط آلودگی به قسمتهای بیرونی و انتهایی درخت سرایت می کند. در شرایطی که تراکم جمعیت بالا باشد یا میزبان مناسبی در دسترس نباشد کنه ها با تنیدن تار از برگها آویزان شده و به زمین می افتند و یا در مواقع طوفانی با کمک باد سطح آلودگی خود را گسترش می دهند. با توجه به کوتاه بودن دوره رشد این کنه می تواند تا 15 نسل در سال تولید نماید.

سایر مطالب مفید در کشتیار: کلیات نیازهای آب و هوایی چای

-دیاپوز:
در مهر ماه کاهش طول روز و میانگین درجه حرارت ( میانگین 15 درجه سانتیگراد) سبب می شود که در اوایل آبان بخشی از جمعیت کنه ماده تارتن بر روی گیاه رز وارد مرحله دیاپوزی شوند. حالت دیاپوزی کنه ماده با محو شدن تدریجی تمام لکه های سیاه رنگ موجود در طرفین جانبی بدن و توقف کامل تغذیه آغاز و در نهایت با تغییر رنگ بدن از قرمز طبیعی به نارنجی و زرد کامل می گردد. پس از این که کنه ماده فعالیت عادی خود را باز یافت، بعد از 2 الی 3 روز اقدام به تخمریزی می نماید به طوری که تعداد روزهای تخمریزی کنه ماده در دمای 2±20، 2±26 و 2±30 درجه سانتیگراد بین 7-25، 5-18 و 4-14 روز بوده است. طول مدت زندگی تا مرگ کنه با افزایش دما همبستگی منفی داشته است؛ در حالی که تعداد تخمریزی با افزایش حرارت این همبستگی نداشته است.

 

 

 


شاید برای شما مفید باشد:  جدیدترین توصیه های فنی گردو