موم، محصول جانبی زنبور عسل

ماده ای است که به وسيله سه جفت از چهار جفت غده های زيرشکمی زنبورهای کارگرو در سنين به خصوص سيزدهمين تا هيجدهمين روز پس از تولد ترشح میشود. موم از غدد زيرشکمی زنبور عسل ترشح و به محض تماس با هوا منجمد میشود. موم يک ماده زائد نيست بلکه هر زنبور در يک سن به خصوص به توليد آن مبادرت می ورزد. جمعيت زنبور عسل با اين ماده برای رفع احتياجات مختلف زندگيش از قبيل درست کردن شانها ذخيره عسل و گـرده و پـرورش نـوزادان در سلولهـا و بـالاخره پـوشانيدن (پـولک کردن) در سلولهـا استفاده میکند. موم غيرازمصرف زنبورداری (تهيه ورقه های موم آجدار) درکارخانه های داروسازی وصنعتی مورد استفاده قرار میگيرددر ساختن کرمهای آرايشی، رنگ رزی، مدلسازی و توليد شمع.

   موم یک ماده خنثی با شکل پذیری زیاد در درجه حرارت نسبتا پایین (در حدود ۳۲ درجه سانتی گراد) است. در مقابل، در این درجه حرارت اکثر موم های گیاهی خیلی سخت تر بوده و ساختمان بلوری دارند. موم زنبور نیز در آب نامحلول و در برابر بسیاری از اسیدها مقاوم است؛ ولی در اکثر حلال های آلی مانند: اتر، بنرن، بنزول، کلروفورم، روغن ترپنتین و بعد از گرم کردن در الکل و روغن های مایع محلول می باشد.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: نکات بهداشتی کندوی زنبور عسل

تاریخچه موم
فواید موم عسل از زمان های قبل از تاریخ، مورد استفاده انسان بوده است. مصری های قدیم در ۴۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح، زنبورعسل را نگهداری کرده و موم آن را برای ساختن قالب، برای نوشتن و همچنین برای مومیائی کردن و محفوظ کردن اجساد مرده هایشان بکار می برده اند.
موم زنبور عسل در طب سنتی چه کاربردی دارد؟
موم زنبور عسل در طب سنتی به نسبت ۱۰ تا ۲۰ درصد با پمادها ترکیب و مورد استفاده قرار می گیرد، این پمادها به سبب انعطاف پذیری بالا و داشتن ویتامین A اثرات مطلوبی روی قسمت های آسیب دیده پوست دارند. وقتی دمای موم با گرمای بدن بالا می رود، این ماده فعال می شود. همچنین موم وجوه مشترکی با چربی ها دارد، به طوری که کاربرد آن را در بیماری های پوست بی خطر می کند.
کاربرد موم در زمان رومیان
رومیان قدیم از موم زنبورعسل در کوزه گری، رنگرزی و نساجی استفاده می کرده اند. انواع عروسک های مومی از معابد یونانیها و رومیان قدیم یافت شده، کاربرد موم زنبور عسل برای تامین روشنایی از زمان های بسیار قدیم خصوصاً در مصر بسیار رایج بوده است.

با کشتیار بیشتر بدانیم: بره موم، محصول جانبی زنبور عسل

کاربرد موم در زمان یونانیان
برای اولین بار شمع توسط یونانیها با به کار گیری نخ کتانی و موم زنبور عسل ساخته شد و برای تولید و تامین روشنایی از آن استفاده گردید.
کاربرد موم زنبورعسل آنقدر فراوان گردید که کم کم تولیدات آن نتوانست جوابگوی صنایع مختلف باشد، به طوری که امروزه کمتر صنعتی است که از موم به نحوی استفاده نکند.
موم از نظر صرفه اقتصادی
لازم به ذکر است که چون تولید موم زنبورعسل بسیار گران می باشد و از طرف دیگر منابع دیگری مانند مومهای گیاهی، حیوانی و مصنوعی برای تولید سایر انواع موم وجود دارد، امروزه در صنعت بیشتر از مومهای غیر از موم زنبورعسل استفاده می شود. ولی آنچه که حائز اهمیت بوده این است که یکی از راه های عمده استفاده از موم زنبورعسل در صنعت زنبورداری