سرمازدگی در باغات انار

سرمازدگی یکی از مشکلات اساسی و عمده در باغات انار بشمار می آید بطوری که هرساله 10 تا 100 درصد باغات دچار سرمازدگی می شوند. سرمای زمستانه به تنه و شاخه های درختان آسیب وارد می سازد ولی سرماهای زودرس بهاره به برگ و گل درختان انار خسارت وارد نموده و باعث کاهش عملکرد می گردد. میزان مقاومت انار به سرمای زمستانه را در منابع مختلف مقادیر متفاوت (از حدود 11- درجه سانتیگراد الی 15- سانتیگراد) ذکر کرده اند که اختلاف مذکور بعلت ارقام و شرایط آب و هوایی متفاوت می باشد. مقاومت انار به گرمای هوا کمتر از خرما بوده و تا 45+ درجه سانتیگراد می باشد. میانگین دمای سالانه در نواحی مساعد انار 16 الی 19 درجه سانتیگراد و یا اکثراً 5/17 تا 18 درجه سانتیگراد قرار دارد و در این مناطق حداقل مطلق درجه حرارت از 16- درجه سانتیگراد پائین تر نرفته و هرساله در زمستان حدود 1 تا 5/2 ماه یخبندان در این مناطق وجود دارد. حساسیت انارهای شیرین به سرما نسبت به انارهای ترش بیشتر است.     
انواع خسارت سرما در درختان انار را می توان به سه دسته سرمای دیررس بهاره، سرمای زودرس پائیزه و سرمای زمستانه تقسیم نمود.
- سرمای دیررس بهاره:
در سرمای دیررس بهاره سرماهای زیر صفر باعث ایجاد صدمه به جوانه ها و شاخه های جوان می شود و در این حالت به دلیل صدمه دیدن شکوفه های اولیه، انارهای خرمنی (ریز) جانشین انارهای درشت می گردد. گاهی اوقات در اردیبهشت ماه با وجودی که انارها مرحله گلدهی را گذرانده اند، در اثر سرمای دیررس بهاره سیاه شده و از بین می روند.
- سرمای پائیزه:
سرمای پائیزه به خصوص اگر صبح زود و توام با ریزش باران باشد، خطرناک ترین سرما برای میوه انار محسوب می گردد. در این شرایط اکثر انارها ترکیده و خسارت بسیار سنگینی به میوه ها وارد می گردد تا حدی که اگر شدت سرما به یخ زدن میوه منجر شود، بافت داخلی قسمت گوشتی میوه دچار یخ زدگی شده و میوه غیر قابل مصرف می گردد.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: تاثیر عوامل آب و هوایی بر رشد و نمو انار

- سرمای زمستانه:
نقش مدیریت باغ در جلوگیری از سرمازدگی درختان انار مهمتر از نوع رقم مورد استفاده است. عوامل مدیریتی همچون تغذیه گیاهی مناسب، قطع زودهنگام، آبیاری در پائيز، برداشت سریع پس از رسیدگی میوه از موارد مدیریتی بشمار می آیند. سرمای زمستانه چنانچه بطور ناگهانی اتفاق بیافتد و به 12 تا 15 درجه سانتیگراد زیر صفر برسد، باعث خشکیدگی بخشهای هوایی درخت خواهد شد به طوری که برخی اوقات کشاورزان مجبور به کف بر کردن درختان می شوند. در صورت شدت بیشتر سرما، ریشه های درختان انار هم خشک می شوند. در صورتی که قطع بخشهای هوایی امری ناگزیر باشد، نحوه احیاء باغ به شرح زیر می باشد:
الف-در سال اول به پاجوشها اجازه داده می شود که رشد و نمو کنند. ب-در سال دوم نیمی از پاجوشها را حذف نموده و به نیمی دیگر اجازه رشد داده می شود تا تعادل بخشهای ریشه و اندامهای هوایی برقرار گردد. ج- در سال سوم یک یا حداکثر سه عدد از شاخه های قوی را باقی گذاشته و بقیه را حذف می کنند. همراه با عملیات مذکور سایر عملیات از قبیل وجین، آبیاری و تغذیه نیز انجام می گیرد .
پژوهش ها نشان داده که انار شیرین نسبت به ترش، ارقام پوست سفید نسبت به پوست قرمز، درختان مسن نسبت به جوان و باغهای با مدیریت ضعیف در مقایسه با مدیریت خوب در خصوص مولفه های عملکرد، کیفیت میوه و درخت آسیب بیشتری مشاهده شده است اما در یخبندانهای شدید مقاومت مذکور شکسته شده و خسارت برروی تمامی ارقام مشاهده می شود. ریشه درختان انار سرمازده در تمامی مناطق و تمامی ارقام اعم از جوان یا مسن و با مدیریت ضعیف یا خوب، حتی در دمای 24 درجه سانتیگراد زیر صفر هم سالم مانده و پاجوش فراوان تولید نموده اند.
در خصوص مقاومت درختان انار نسبت به سرما و یخبندان، نظرات مختلفی ارائه گردیده است.  شاخه های انار قادر به تحمل سرمای 12- سانتیگراد می باشند.  مهمترین عامل محدود کننده کشت انار را سرمای زمستانه و آستانه مقاومت درختان انار به سرمای زمستانه را 11- تا 15- بیان نمودند.  دمای بحرانی را برای سرمازدگی شاخه های یکساله ارقام حساس انار در شوروی سابق 15- درجه سانتیگراد و برای ارقام مقاوم آن 20- درجه سانتیگراد بیان نمودند. دمای بین 8- تا 12- سانتیگراد به عنوان حد تحمل درختان انار معرفی شده است.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: مراحل فنولوژی درخت انار


شاید برای شما مفید باشد:  جدیدترین توصیه های فنی انار