پدیده شکوفایی جلبکی در محیط های آبی

جلبک‌ها ساده‌ترین موجودات دارای کلرفیل هستند که از تنوع زیادی برخوردار هستند. جلبک‌ها از میکروجلبک های تک سلولی تا ماکرو جلبک‌هایی همچون کتانجک را شامل می شوند. آن‌ها در مقایسه با پیکر سبز تمامی گیاهان موجود در جنگل ها، مراتع و حتی اراضی کشاورزی بیش از 85 درصد کل فرآیند فتوسنتز را به عهده دارند.

شکوفایی جلبکی به معنی رشد آنی یا انباشت در تعداد جلبک‌ها در یک سیستم زیست‌آبی است. شکوفایی جلبکی منحصر به محیط‌های دریایی نیست و ممکن است در آب‌های شیرین نیز رخ دهد. به طور معمول تنها یک یا تعداد اندکی از گونه‌های فیتوپلانکتون درگیر فرایند شکوفایی جلبکی هستند. بعضی از شکوفایی‌ها ممکن است از روی تغییر رنگ آب تشخیص داده شوند که حاصل انبوهی سلول‌های رنگیزه‌دار است.

نوع مورد توجه در این فرایند، شکوفایی زیان‌بخش جلبک‌هاست که شامل ازدیاد نوع سمی یا مضر فیتوپلانکتون‌ها است. این شکوفایی‌ها اغلب قرمز یا قهوه‌ای‌فام است و با نام کشند سرخ شناخته می‌شود.

شرایط شکوفایی جلبکی بسیار پیچیده است. در برخی مواقع این پدیده کاملا منشا طبیعی دارد و گاه از فعالیت‌های انسانی ناشی می شود. در برخی مناطق شکوفایی جلبکی را پدیده ای فصلی می‌دانند که به جریان‌های اقیانوسی مرتبط است.

در کشتیار بیشتر بخوانیم: آمونیاک در استخرهای پرورش ماهی

در شرایطی که منشاء انسانی بروز این پدیده مطرح است عوامل گوناگونی مانند ورود فاضلاب‌های انسانی و کشاورزی و صنعتی  به منابع آبی وافزایش آلودگی سواحل که منجر به افزایش دمای آب دریا میشود، ایجاد و افزایش گازهای گلخانه ای، گرد و غبار غنی از آهن فاكتورهای هیدرولوژیكی و تغییرات عظیم در سطح آب و هوای جهانی تا جابه‌جایی، انتقال گونه های غیربومی از طریق آب توازن کشتی ها وسایر عوامل ناشناخته به‌عنوان عوامل تاثیر گذار در بروز این پدیده است معرفی می شوند. 

به طور کلی در صورت افزایش میزان مواد غذایی غیر آلی مانند نیتروژن، فسفر و وجود ذرات معلق غنی از آهن و نور خورشید، شرایط شکوفایی جلبکی و به تبع آن کاهش اکسیژن محلول در آب فراهم می شود. تکثیر فیتوپلانکتون ها در اقیانوس به دسترسی آنها به نیتروژن بستگی دارد. منبع عمده انسانی نیتروژن، ورود اتمسفری آن است که ناشی از منابع کشاورزی شهری و صنعتی است.

سایر مطالب مفید در کشتیار: وابستگی‌های آب و هوایی و محیطی هر مرحله از تولید ماهی قزل‌آلا