منابع آب برای پرورش ماهیان قزل‌آلا

-     چشمه‌ها
در بررسی آب ابتدا باید منابع آب را شناخت. مهم‌ترین منابع آبی که در کارگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند، چشمه‌ها بوده که ویژگی‌های خاصی را دارا می‌باشند. به عنوان مثال تغییرات درجه حرارت آنها در طول سال در مظهر چشمه یک الی دو درجه سانتی‌گراد می‌باشند، تغییرات دبی‌شان کم، دارای کدورت و منابع آلودگی بوده و دچار یخبندان نیز نمی‌شوند.
انواع چشمه‌ها
الف) چشمه‌های سقوطی
در چشمه‌ها پس از آنکه آب از مظهر چشمه خارج می‌شود، با شیب تندی به طرف پایین بستر حرکت می‌کند. چشمه‌های سقوطی در جهت شیب به سرعت حرکت کرده و سفیدی رنگ آب به علت ورود بیش از حد هوا در داخل آب است.
از ویژگی این چشمه‌ها، بر خورد زیاد آب با هوا و با سرعت زیاد بوده که از نظر اکسیژن، آب به حد اشباع می‌رسد. از طرفی چون سرعت جریان آب زیاد می‌باشد. مانع رسوب‌گذاری در طول بستر می‌شود. همچنین گیاهان در بستر آن قدرت رویش ندارند. از این منظر چشمه‌های سقوطی یکی از با ارزش‌ترین چشمه‌ها محسوب شده که نمونه آن در ایران چشمه دشت ارژن است.
ب) چشمه‌های حوضچه‌ای
در این نوع چشمه، آب از گودالی در آمده و در جهت شیب به طرف پایین‌دست حرکت می‌کند. همچنین آب خیلی آرام از مظهر چشمه خارج شده و چندان نمی‌تواند اکسیژن دریافت نماید. این نوع چشمه‌ها قابلیت رسوب‌گذاری داشته و از این لحاظ مواد غذایی، خاک و برگ می‌تواند در کف حوضچه‌ها رسوب کرده و اکسیژن موجود در آب را مصرف نماید.
گیاهان در این چشمه‌ها رشد خوبی داشته و تغییراتPH  را در طول شبانه‌روز به وجود می‌آورند. این چشمه‌ها از دیدگاه مصرف آب در پرورش، در درجه سوم اهمیت قرار داشته و به طور مثال چشمه آتشکده در استان فارس از این نمونه است. درجه‌حرارت در چشمه‌های حوضچه‌ای بین 5/14 الی 15 درجه سانتی‌گراد بوده و از نظر درجه‌حرارت برای پرورش مناسب است.
ج) چشمه‌های بینابینی
این نوع چشمه‌ها خصوصیات بینابینی دارند، به این صورت که هم در آنها گیاه وجود داشته و هم این که آب حالت جریان ملایم دارد. بنابراین از دیدگاه پرورش ماهی، در درجه دوم قرار می‌گیرد.
از نمونه معروف این چشمه‌ها می‌توان به چشمه دیمه و ده چشمه در استان جهارمحال‌بختیاری (که درجه حرارت آن در طول سال تقریباً 10 درجه سانتی‌گراد می‌باشد) اشاره نمود. در کنار آن نیز مزارع پرورش ماهی قزل‌آلا احداث شده است.
د) چشمه‌های گسترده
این چشمه‌ها معمولاً آب موقت داشته و مجرای خروجی مشخصی ندارند. مقدار آب آنها کم بوده و از دیدگاه پرورش آبزیان نیز اهمیتی ندارند. بزرگ‌ترین کارگاه‌های پرورش و تکثیر قزل‌آلا در کنار چشمه‌های سقوطی قرار دارند.
-     نهرها و رودخانه‌ها:
از نظر مشخصات هیدرولوژیکی، دارای ویژگی‌های خاصی بوده و تغییرات دبی در آنها زیاد می‌باشد که همین امر می‌تواند مشکلاتی را در کارگاه‌های تکثیر ایجاد نماید. از نظر اقتصادی حداقل دبی مطرح می‌باشد.
ویژگی دیگر، تغییرات درجه حرارت است. مشکل دیگر آن است که همواره کارگاه، متأثر این مسئله است که رودخانه در چه وضعیتی قرار دارد. مثلاٌ آلودگی رودخانه‌ها باعث از بین رفتن ماهی‌ها در کارگاه می‌شود. اگر در اطراف رودخانه سنگ‌های سخت آبرفتی وجود داشته باشد، آن رودخانه برای پرورش قزل‌آلا مناسب نیست. در رودخانه هلیل‌رود با آن که در آن آب رودخانه زیاد هم می‌باشد، اما رنگ آب رودخانه حالت خاصی داشته (آجری شکل) و از این دسته محسوب می‌شود. اگر در رودخانه‌ای تغییرات دبی زیاد باشد، برای پرورش ماهی مناسب نبوده به دلیل آن که احتمال سیلاب در این مناطق زیاد می‌باشد. برای جلوگیری از سیلاب‌ها و جابه‌جایی بستر رودخانه‌ها، بسترسازی ومهارکردن منابع آنها یکی از مهم‌ترین روش‌ها محسوب می‌گردد. دمای آب رودخانه‌ها نباید از 6 درجه سانتی‌گراد کمتر شود، زیرا باعث مرگ ماهیان خصوصاً قزل الای ایرانی می‌شود(قزل الای فرانسوی دوام بیشتری دارد).
-     سدها و دریاچه‌ها
سدها و دریاچه‌ها از نظر استفاده و از نظر ویژگی مانند آب‌های جاری (نهرها ورودخانه) بوده، با این تفاوت که در آنها  نوسانات PH   (به طرف قلیایی) به ویژه در تابستان‌ها به علت فعالیت‌های فتوسنتزی گیاهان بیشتر می‌باشد.
مثلاً اگر ورودی رودخانه‌ای که وارد سد می‌شود دارای سنگ‌های تیز و زمخت باشد، آن رودخانه برای تکثیر طبیعی ماهی مناسب نبوده و هر چه آب دارای رنگ آبی متمایل به سبز بیشتری باشد، دریاچه برای پرورش ماهی مناسبتر است. دریاچه نئور در نزدیگی اردبیل از بهترین دریاچه‌های ایران برای پرورش ماهیان قزل‌آلا به شمار می‌آید.
-    آب‌های زیر زمینی
این آب‌ها از نظر مشخصات شبیه چشمه‌ها بوده و از اکسیژن کمی برخوردار می‌باشند. مواد معلق و کدورت نیز در آب وجود ندارد. عیب کلی موجود، پمپاژ آب بوده که کاری بس مشکل و هزینه‌بر می‌باشد. در این آب‌ها، پمپاژکردن آب ضمن پرهزینه بودن، کاری با ریسک بالا بوده و ریسک‌کردن از نظر منابع آب برای قزل‌آلا بسیار خطرناک می‌باشد.
آب‌های زیر زمینی از لحاظ یک‌نواختی درجه‌حرارت اهمیت دارد. برای استفاده از آب‌های زیر زمینی، بهترین روش در پرورش قزل‌آلا استفاده از چاه‌های آرتزین (قابل ملاحظه بودن مقدار آب در این چاه‌ها) می‌باشد.